ABD ve İsrail’in İran’a gerçekleştirdiği ortak askeri operasyonlar, Tahran’ın misillemeleri ve artan jeopolitik risk primi, küresel enerji piyasalarında hızlı fiyat artışlarını tetikledi. ABD Başkanı Donald Trump, 27 Şubat’ta yaptığı açıklamada, İran’ın 26 Şubat’ta başlayan nükleer müzakerelerde “iyi niyetli ve açık” bir tutum sergilemediğini belirterek risk algısını güçlendirdi.
Petrol Fiyatlarında Rekor Artış
Artan gerilimlerle birlikte Brent petrolün varil fiyatı yüzde 2,8 yükselerek 73 dolara ulaşarak Haziran 2025’ten bu yana en yüksek seviyeyi gördü. West Texas Intermediate (WTI) ham petrol ise yüzde 2,6 artışla 67,17 dolardan işlem gördü. Uzmanlar, bu yükselişi tırmanan askeri ve siyasi gerilimlerin yarattığı savaş risk primine bağlıyor.
Piyasaların kapalı olduğu 28 Şubat’ta duyurulan saldırılar nedeniyle fiyatlara anlık tepki verilememesi, Hürmüz Boğazı’nda tanker trafiğinin durma noktasına gelmesiyle birlikte arz kesintisi endişelerini artırdı. Haftanın ilk işlem gününde Brent petrol varil fiyatı yüzde 8,5 artışla 79,19 dolara, WTI ise yüzde 8,1 artışla 72,60 dolara yükseldi.
Doğal Gaz Piyasasında Sert Hareket
Doğal gaz fiyatları da artan jeopolitik riskler nedeniyle yükselişe geçti. Hollanda merkezli TTF sanal gaz ticaret noktasında nisan vadeli kontratlar, megavatsaat başına 40,81 avrodan işlem gördü; bir önceki gün 31,95 avrodan kapanmıştı. Böylece Avrupa’da doğal gaz fiyatları son bir yılın en yüksek seviyesine ulaştı.
İran’ın Küresel Enerji Stratejisindeki Önemi
İran, OPEC’in üçüncü büyük petrol üreticisi olarak küresel ham petrol arzının yaklaşık %4-4,5’ini sağlıyor ve günlük üretimi 3,3 milyon varil seviyesinde bulunuyor. Ülkenin iç rafineri kapasitesi yaklaşık 2,6 milyon varil iken, LPG dahil petrol ihracatı günlük 820 bin varil seviyesinde gerçekleşiyor.
Hürmüz Boğazı, dünya genelinde taşınan ham petrolün üçte birini ve doğal gaz ticaretinin yaklaşık %20’sini taşıyan stratejik bir koridor. Olası İran arz düşüşlerinde OPEC’in yedek kapasitesi devreye girebilir, ancak artan üretim politikaları bu tampon kapasiteyi sınırlıyor.
Doğal Gaz Rezervleri
İran’ın Güney Pars Doğal Gaz Sahası, küresel gaz rezervlerinin üçte birini barındırıyor. Üretimin büyük kısmı iç tüketimde kullanılırken, 2024’te toplam üretim yaklaşık 276 milyar metreküp olarak gerçekleşti ve bunun %94’ü yurtiçine yönlendirildi. Sahanın yaklaşık 360 trilyon fit küpü ekonomik ve teknik olarak üretilebilir rezerv olarak değerlendiriliyor.
ABD ve İsrail’in operasyonları, enerji arz güvenliği endişelerini artırırken, petrol ve gaz fiyatlarında sert yükselişleri ve piyasalarda volatiliteyi beraberinde getirdi.
