“Mimarlık sanattır” denir ama bazı yapılar vardır ki, bu sözün sınırlarını zorlar. Dünyanın dört bir yanında, işlevi, estetiği ya da sembolizmi nedeniyle hem mimarlık çevrelerinde hem de halk arasında “Dünyanın en saçma binası” olarak anılan yapılar bulunur. Peki gerçekten saçma bir bina olabilir mi, yoksa bu sadece bakış açısı mı?
Longaberger Basket Building (ABD)
Sepet Şeklinde Bir Ofis Binası
Ohio’da bulunan bu bina, bir şirketin ürününü birebir temsil edecek şekilde tasarlanmış: dev bir piknik sepeti.
- 7 katlı
- Çelik konstrüksiyon
- Üst kısmında 150 tonluk iki “kulplu” yapı
Neden saçma bulunuyor?
- Kurumsal bir ofis için aşırı literal (birebir) bir tasarım
- Şehir siluetine uyumsuz
- Mizahi ama uzun vadede yorucu bir görsel etki
Kimilerine göre cesur bir marka hamlesi, kimilerine göre ise mimarlık tarihinin en pahalı şakalarından biri.
Piano House (Çin)
Piyano ve Keman Şeklinde Bina
Huainan kentinde yer alan bu yapı, müzik temalı bir mimari deneme.
Eleştirilerin odağı:
- Formun işlevi tamamen gölgede bırakması
- İç mekân planlamasının verimsizliği
- “Fotoğraf çekmelik” olup uzun vadeli kullanım sunmaması
Bu bina, mimarlıkta sıkça tartışılan şu soruyu gündeme getirir: Bir bina sadece ilginç görünmek için mi yapılır?
Elephant Building (Tayland)
Fil Şeklinde Gökdelen
Bangkok’ta bulunan bu yapı, bir fil formuna sahip ve içinde ofisler, daireler ve mağazalar yer alır.
Tartışma nedenleri:
- Fazla karikatürize edilmiş form
- Devasa ölçekte “sevimli olma” çabası
- Kent estetiğini bölmesi
Bazı mimarlara göre bu yapı, mimarlığın değil, temalı eğlence parklarının alanına giriyor.
Ryugyong Hotel (Kuzey Kore)
Dünyanın En Garip Oteli
105 katlı, piramit formunda dev bir otel. Yıllarca yarım kalmış olmasıyla ün kazandı.
Neden eleştiriliyor?
- Devasa ama işlevsiz
- Şehir ölçeğinde baskın ve soğuk
- Politik güç gösterisinin mimariye yansıması
Burada “saçmalık”, estetikten çok amaç–sonuç ilişkisinin kopukluğu üzerinden tartışılıyor.
Peki Gerçekten “En Saçma Bina” Hangisi?
Aslında mimarlıkta nesnel olarak saçma diye bir kategori yoktur.
Bir yapının “saçma” olarak algılanmasının temel nedenleri şunlardır:
- İşlev ile form arasındaki kopukluk
- Kent dokusuna uyumsuzluk
- Sadece dikkat çekmek için yapılmış olması
- Zaman içinde anlamını yitirmesi
Bugün eleştirilen birçok yapı, yapıldığı dönemde “ikon” olarak görülmüştür. Mimarlık tarihi, zamanla fikri eskimiş ama hâlâ ayakta duran yapılarla dolu.
