Bilgisayarlar bugün hayatımızın vazgeçilmez bir parçası. Ancak bu noktaya gelene kadar çok uzun ve ilginç bir yolculuk yaşandı. “Dünyanın ilk bilgisayarı hangisidir?” sorusu da teknoloji tarihinin en çok merak edilen başlıklarından biri.
Dünyanın İlk Bilgisayarı: ENIAC
Dünyanın ilk genel amaçlı, elektronik ve programlanabilir bilgisayarı olarak kabul edilen cihaz ENIAC’tır. Açılımı Electronic Numerical Integrator and Computer olan ENIAC, 1946 yılında ABD’de tanıtılmış.
ENIAC, University of Pennsylvania’da geliştirilmiş ve özellikle askeri hesaplamalar için tasarlanmış. O dönem balistik mermi hesaplamaları haftalar sürerken, ENIAC bu işlemleri saniyeler içinde yapabilmiş. Bu özelliğiyle hesaplama gücünde devrim yaratmış.
ENIAC Neden “İlk Bilgisayar” Sayılıyor?
ENIAC’tan önce de hesaplama yapan makineler vardı. Ancak ENIAC’ı “ilk bilgisayar” yapan bazı kritik farklar bulunur:
- Tamamen elektronik olması
- Genel amaçlı kullanılabilmesi
- Programlanabilir yapıya sahip olması
- Mekanik değil, vakum tüpleri ile çalışması
Bu özellikler sayesinde ENIAC, modern bilgisayarların atası olarak kabul edilir.
ENIAC’ın Teknik Özellikleri
ENIAC’ın boyutları ve yapısı, bugünün bilgisayarlarıyla kıyaslandığında oldukça şaşırtıcıdır:
- Yaklaşık 30 ton ağırlığında
- 167 m² (bir daire büyüklüğünde) alan kaplıyor
- 18.000 vakum tüpü kullanıyor
- Saatte yaklaşık 150 kilovat elektrik tüketiyor
- Saniyede 5.000 toplama işlemi yapabiliyor
Bugün cebimize sığan telefonların bile ENIAC’tan milyonlarca kat güçlü olduğunu düşünürsek, teknolojinin nasıl bir hızla ilerlediğini görmek mümkün.
ENIAC’tan Önce Hiç Bilgisayar Yok muydu?
Bu noktada sıkça bir kafa karışıklığı yaşanır. ENIAC’tan önce de önemli makineler vardı:
- Charles Babbage’ın Analytical Engine tasarımı (1830’lar)
- Zuse Z3 (1941 – elektromekanik)
- Colossus (1943 – şifre çözme amaçlı, gizli askeri kullanım)
Ancak bu makineler ya tam elektronik değildi ya genel amaçlı değildi ya da programlanabilirlikleri sınırlıydı. Bu yüzden tarihsel olarak “ilk bilgisayar” unvanı ENIAC’a verilir.
ENIAC’ın Bilgisayar Tarihindeki Önemi
ENIAC, yalnızca bir makine değil; bir dönüm noktasıdır. Ondan sonra:
- Bilgisayarlar küçülmeye başladı
- Transistörler geliştirildi
- Yazılım kavramı ortaya çıktı
- Ev ve kişisel bilgisayarların yolu açıldı
Bugün kullandığımız dizüstü bilgisayarlar, tabletler ve akıllı telefonlar; kökenlerini ENIAC’a borçlu. Dünyanın ilk bilgisayarı denildiğinde akla gelen isim ENIAC. Devasa boyutları, yüksek enerji tüketimi ve sınırlı kapasitesine rağmen ENIAC, insanlık tarihinin en büyük teknolojik sıçramalarından birini başlatmış. Modern dijital dünyanın temelleri, işte bu dev makineyle atılmış.
